12-12-07

Papa, ga je nog eens plop doen?

Wijn is niet zomaar een drankje, het is een product dat een zekere stijl uitstraalt. Wijn drinken wordt intuïtief hoger ingeschat dan pakweg water, bier of fruitsap. Dat ligt aan veel factoren: de eeuwenoude traditie, de zorgvuldigheid waarmee goede wijn wordt gemaakt, het lange proces tussen druif en eindproduct, de gastronomische waarde van wijn, de historische associatie met de hogere bevolkingsklassen enz. Maar ook het uiterlijk speelt mee: de stevige, statige fles, het parmantige etiket en zelfs de manier waarop u de fles moet openen. Het verwijderen van een wijnkurk lijkt in niets op het openen van een pintje, het is een ritueel op zich.

Onbewust en instinctief zijn we met z’n allen van die kurk gaan houden. Thuis of op restaurant, wanneer de wijnfles op tafel komt en de kurkentrekker wordt boven gehaald, zijn alle daarop ogen gericht. Eerst wordt zorgvuldig de capsule open gesneden, dan wordt het tipje van de kurkentrekker keurig in het midden van de kurk geplaatst, om vervolgens met draaiende en trekkende bewegingen de stop te verwijderen. Even snuffelen om de zuiverheid van de wijn te verifiëren en opluchting alom als het verdict positief is.

Zelfs kinderen houden ervan. Als ik een fles wijn wil ontkurken vraagt mijn kroost: “papa, ga je nog eens plop doen?”. Dan moet ik de kurk er zo luid mogelijk uit trekken. Een stille plof is een regelrechte afgang voor mijn vaderlijke heldhaftigheid.

Kurk & kurk 

Maar kurk heeft ook een bekende keerzijde: de zogenaamde “kurksmaak”. Eigenlijk smaakt dergelijke wijn helemaal niet naar kurk, maar naar een infectie die zich op de kurk genesteld heeft.
Het gaat om de stof 2,4,6-trichlooranisol of kortweg TCA, het resultaat van een scheikundige reactie tussen de wijn en een schimmel die in de kurk aanwezig was.

Schattingen over de frequentie van kurksmaak variëren tussen de 3 en de 10 % van de kurken. De intensiteit kan overigens ook erg verschillen. Soms ruikt u meteen de typisch muffe geur, in andere gevallen merkt u het pas na een tijdje. Sommige mensen drinken een dergelijke fles verder op, maar daar pas ik voor. Ook het gebruik van een foute fles voor sauzen is een slecht idee, tenzij u graag muffe aroma’s aan uw vleesjus toevoegt.

Natuurkurk heeft nog een ander nadeel: de prijs. Die hangt weliswaar af van de lengte of de kwaliteit van de kurk, maar de toenemende schaarste baart wijnmakers hoe dan ook zorgen.

Alternatieven

Het kan dus niet verwonderen dat er alternatieven bestaan. Die hebben hevige voor- en tegenstanders. Eigenlijk is het opmerkelijk hoe er soms emotioneler kan worden gediscussieerd over de afsluiting van een fles dan over de inhoud.

De synthetische kurk lijkt het meest op het origineel – inclusief het openingsritueel – maar wordt toch vaak beschouwd als onecht, een nepversie van wat het eigenlijk moet zijn. “Plastiek” is nu eenmaal geen edel materiaal. Experimenten met veroudering van wijn onder een synthetische kurk bleken in het verleden rampzalig. De wijnen lekten en oxideerden. Toch mogen we aannemen dat de huidige generatie kwalitatief veel beter is. Doordat de vorm identiek is aan natuurlijke kurk kunnen wijnmakers bovendien makkelijk over stappen zonder hun bottelmachines te moeten aanpassen.

Een grotere toekomst zie ik weggelegd voor de schroefdop. In landen als Nieuw-Zeeland en Zwitserland is een wijn met schroefdop de normaalste zaak van de wereld. Elders is de consument vaak erg huiverig. Schroefdoppen worden vooral geassocieerd met goedkope en povere wijn. Van een ontkurkingsritueel is uiteraard geen sprake meer. Vooral in restaurants is dat een te grote psychologische drempel voor veel wijnliefhebbers.

schroefdop_web
Toch zal u de schroefdop ook bij ons zien oprukken. Het is een eenvoudige en erg efficiënte afsluiting. Smaaktesten leerden dat schroefdoppen het jeugdige en fruitige karakter van wijn optimaal bewaren, ook na ettelijke jaren. Natuurkurk laat wijn dan weer meer evolueren. Aangezien slechts een kleine minderheid van de geproduceerde wijnen baat hebben bij veroudering, is de schroefdop eigenlijk de meest logische sluiting voor veel wijnen. Gezien de lage prijs en de veel kleinere kans op foute smaken en geuren is een toenemende populariteit onafwendbaar.

Minder bekend, maar erg stijlvol, is de Duitse Vinolock. Het is een glazen stop die er uit ziet als een T-vormig hoedje. Rond de hals zit een klein ringetje in kunststof om de fles luchtdicht af te sluiten. Openen en sluiten doet u gewoon met de hand. Doordat glas een veel mooier materiaal is dan aluminium of plastiek, straalt de Vinolock klasse uit. Een “plop” mag u hier niet verwachten, wel een tingelend geluid van glas tegen glas. De voornaamste nadelen zijn de prijs – vergelijkbaar met een goede natuurkurk – en het feit dat de flessenhalzen nauwkeurig moet aansluiten op de stop. Dat vergt aangepaste flessen.

De Franse consultant Skalli & Rein publiceerde in 2006 een “Global Wine Closure Report”. Dat leert ons dat op een wereldwijd totaal van 20 miljard flessen wijn, er nog steeds 16 miljard met natuurkurk worden afgesloten. Synthetische kurk staat op twee, met 2,5 miljard stuks. De schroefdop werd minder dan 1,5 miljard keer gebruikt.

In Frankrijk, bij uitkstek een traditioneel land voor wijn, heeft de schroefdop een marktaandeel van 3,5 %. Toch woedt ook in Frankrijk het stoppenbat. Onder meer de beroemde Bordelese wijnmaker André Lurton (van onder meer Château La Louvière) heeft mentaal de stap naar de schroefdop gezet. Anderen zullen zeker – gedeeltelijk – volgen.

Puur rationeel gezien heeft de natuurkurk alleen nog toekomst voor grote bewaarwijnen. Emotioneel gezien blijft het voor velen de enige ware wijnstop. Laat u echter niet afschrikken door de alternatieven. Wat echt telt zit in de fles, niet erop.

09:36 Gepost door Luk in WIjn | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.